Hormony a trening to temat, który wiąże się z moją pracą kliniczną i naukową. Wysiłek fizyczny pobudza wydzielanie wielu hormonów, a o efekcie treningu decyduje to, czy po obciążeniu organizm ma szansę się zregenerować. W tym artykule opisuję, jak rozpoznać sygnały przeciążenia i na co uważać w świecie suplementów i „wspomagania”. Więcej o tym obszarze znajdziesz w zakładce endokrynologia w sporcie.

Jak trening wpływa na hormony?

  • Kortyzol rośnie w trakcie wysiłku i powinien spadać w czasie odpoczynku,
  • testosteron i hormon wzrostu wspierają regenerację i budowę mięśni,
  • insulina reguluje wykorzystanie glukozy po wysiłku,
  • hormony tarczycy wpływają na tempo metabolizmu i wydolność.

Kiedy trening jest zbyt częsty, a sen, odżywianie i odpoczynek są niewystarczające, równowaga między tymi hormonami zostaje zaburzona.

Przetrenowanie i niedobór energii w sporcie

Przewlekły deficyt energii (zjadasz mniej, niż wynika z wydatków) może obniżać stężenie hormonów płciowych: u mężczyzn testosteronu, u kobiet estrogenów, co objawia się m.in. zaburzeniami miesiączkowania. W środowisku sportowym opisuje się to jako zespół względnego niedoboru energii (RED-S). Sygnały ostrzegawcze to:

  • spadek wydolności mimo ciężkiej pracy,
  • przewlekłe zmęczenie, problemy ze snem,
  • spadek libido, wahania nastroju,
  • częste infekcje i kontuzje,
  • u kobiet zaburzenia lub zanik miesiączki.

Sen i regeneracja – najtańszy „suplement”

Sen jest czasem, kiedy wydzielają się hormony regeneracyjne. Chroniczne niedosypianie obniża testosteron, pogarsza wrażliwość na insulinę i utrudnia utrzymanie masy mięśniowej. Zanim sięgniesz po suplement, zadbaj o 7–9 godzin snu, odpowiednią podaż białka i kalorii oraz dni regeneracji.

Suplementy, sterydy anaboliczne i peptydy

Rynek obfituje w obietnice, które wyprzedzają dowody naukowe. Samodzielne stosowanie sterydów anabolicznych może prowadzić do zahamowania własnej produkcji testosteronu, niepłodności i zaburzeń lipidowych. Podobnie peptydy modulujące oś GH–IGF1 – ich skuteczność i bezpieczeństwo w wielu zastosowaniach nie zostały potwierdzone, a sam byłem współautorem pracy poglądowej na ten temat (zobacz moje publikacje). Jeśli rozważasz takie wsparcie albo już je stosujesz, powiedz o tym lekarzowi – rozmowa bez oceniania pozwala bezpieczniej dobrać badania i ograniczyć szkody.

Kiedy wykonać badania hormonalne?

Przy utrzymujących się objawach (spadek formy, libido, zaburzenia snu i nastroju). Ważne, by badać w odpowiednich warunkach: rano, na czczo i – jeśli to możliwe – po dniu bez intensywnego treningu. Wynik trzeba zawsze interpretować w kontekście treningu, diety i przyjmowanych suplementów.

Kiedy umówić wizytę?

Do wizyty przygotuj opis dyscypliny, stażu, częstotliwości treningów oraz listę suplementów i leków.

Jeśli masz pytania lub niepokojące objawy, umów wizytę (sprawdź, gdzie przyjmuję). Przyjmuję w Poznaniu i Pniewach. Przed wizytą warto przygotować wyniki dotychczasowych badań – zobacz, jak przygotować się do pierwszej wizyty.

Najczęstsze pytania

Czy intensywny trening może obniżyć testosteron?

Tak, przy przewlekłym przeciążeniu i niedoborze energii stężenie testosteronu może się obniżyć. Zwykle poprawia się po zmianie obciążeń i uzupełnieniu energii.

Jak odróżnić przemęczenie od choroby hormonalnej?

Jeżeli objawy utrzymują się mimo odpoczynku, warto zbadać m.in. TSH, glukozę i hormony płciowe, bo przyczyną bywają także choroby tarczycy czy anemia.

Czy suplementy hormonalne są bezpieczne?

Preparaty z substancjami hormonalnymi mogą szkodzić i zaburzać wyniki badań. Przed ich zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem.

Czytaj także

Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani indywidualnych zaleceń. Nie rozpoczynaj, nie zmieniaj ani nie przerywaj leczenia na podstawie samego artykułu.

Wszystkie wpisy