Niski testosteron (hipogonadyzm) to stan, w którym objawom takim jak spadek libido czy zmęczenie towarzyszy stale obniżone stężenie tego hormonu. Objawy bywają niespecyficzne, dlatego zanim pomyślisz o terapii, trzeba rzetelnie potwierdzić rozpoznanie i poszukać przyczyny. Poniżej omawiam objawy, diagnostykę i zasady terapii testosteronem (TRT). Cały zakres konsultacji opisałem w zakładce hormony u mężczyzn i TRT.
Objawy niskiego testosteronu
- zmniejszone libido i zaburzenia erekcji, rzadsze erekcje poranne,
- przewlekłe zmęczenie, obniżenie nastroju, gorsza koncentracja,
- spadek siły i masy mięśniowej, przyrost tkanki tłuszczowej,
- zaburzenia snu, obniżona motywacja,
- w dłuższej perspektywie – osłabienie kości i niepłodność.
Podobne objawy mogą wynikać z niedoboru snu, choroby tarczycy, otyłości, depresji czy cukrzycy – dlatego diagnostyka nie powinna ograniczać się do jednego badania.
Jak prawidłowo wykonać badania?
Stężenie testosteronu zmienia się w ciągu doby, najwyższe jest rano. Dlatego krew pobiera się rano (między 7:00 a 11:00), na czczo i po przespanej nocy, najlepiej bez wcześniejszego intensywnego treningu. Wynik niskiego testosteronu potwierdza się zwykle dwukrotnie. Oprócz testosteronu całkowitego oznacza się m.in.:
- SHBG (białko wiążące hormony płciowe),
- LH i FSH – wskazują, czy przyczyna leży w jądrach, czy w przysadce,
- prolaktynę,
- morfologię, lipidogram, glukozę, a przed terapią także PSA.
Przyczyny niskiego testosteronu
Rozróżnia się niedobór pierwotny (uszkodzenie jąder) i wtórny (zaburzenie pracy przysadki lub podwzgórza). Do częstych czynników należą otyłość, cukrzyca typu 2, przewlekłe choroby, niektóre leki (np. opioidy, glikokortykosteroidy) oraz nadmierny wysiłek i niedobór energii. W wielu przypadkach poprawa stylu życia i leczenie choroby podstawowej wystarczają, by stężenie testosteronu się podniosło.
Terapia testosteronem (TRT) – kiedy się ją rozważa?
TRT jest leczeniem długotrwałym, które stosuje się, gdy rozpoznanie niedoboru jest potwierdzone i występują objawy. Kwalifikacja wymaga oceny przeciwwskazań – m.in. raka prostaty, nieleczonego bezdechu sennego, nadmiernie wysokiego hematokrytu czy planów posiadania dziecka. Terapia testosteronem hamuje produkcję plemników, dlatego przy planowaniu rodziny wybiera się inne strategie.
W trakcie leczenia kontroluje się objawy, stężenie testosteronu, hematokryt i PSA. Nie należy kupować preparatów hormonalnych „na własną rękę”, a suplementy reklamowane jako „boostery testosteronu” nie mają wiarygodnych dowodów skuteczności.
Kiedy umówić wizytę?
Na wizytę przynieś wyniki badań hormonalnych z datą i godziną pobrania oraz informacje o dotychczasowych terapiach.
Jeśli masz pytania lub niepokojące objawy, umów wizytę (sprawdź, gdzie przyjmuję). Przyjmuję w Poznaniu i Pniewach. Przed wizytą warto przygotować wyniki dotychczasowych badań – zobacz, jak przygotować się do pierwszej wizyty.
Najczęstsze pytania
Czy niski testosteron to to samo co andropauza?
Nie zawsze. Niedobór testosteronu może wystąpić w każdym wieku, a sam wiek jest tylko jednym z czynników ryzyka.
Czy mogę zbadać testosteron po południu?
Taki wynik jest trudny do interpretacji, bo stężenie hormonu spada w ciągu dnia. Badanie powinno być wykonane rano, na czczo.
Czy TRT wpływa na płodność?
Tak, zwykle ją obniża. Jeśli planujesz dziecko, omów to z lekarzem przed rozpoczęciem terapii.
Jak poprawić testosteron bez leków?
Redukcja nadmiaru masy ciała, trening siłowy, regularny sen i leczenie chorób współistniejących mogą poprawić wyniki, ale nie zastępują diagnostyki.
Czytaj także
Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani indywidualnych zaleceń. Nie rozpoczynaj, nie zmieniaj ani nie przerywaj leczenia na podstawie samego artykułu.